پڕۆسەی نووسین لای میران ئەبراهام

پڕۆسەی نووسین لای میران ئەبراهام

لەلای نووسەر (میران ئەبراهام)، نووسین تەنها ڕیزکردنی وشە نییە لەسەر ڕووبەرێکی سپی، بەڵکو کردەیەکی ئۆنتۆلۆژییە بۆ دۆزینەوەی خود و ئەوانی دیکە. لەم پرۆسەیەدا، “کەسایەتی” ڕۆڵێکی سەنتەری و چارەنووسساز دەگێڕێت؛ ئەو تەنها کاراکتەرێک نییە لەسەر کاغەز، بەڵکو ئاوێنەیەکە کە واقیعی ڕووتی ژیان وەک خۆی، بەبێ دەمامک، دەخاتە ڕوو. میران لە گێڕانەوەکانیدا، ڕێبازێکی ڕیالیستیی قووڵ دەگرێتە بەر، بەڵام ئەم ڕیالیزمە وشک و بێ ڕۆح نییە، بەڵکو ڕیالیزمێکە بە ئاوی هەست و سۆزە مرۆیییەکان ئاوپڕژێن کراوە. ئەو وەک فەیلەسوفێک لە بورجی عاجیدا دانانیشێت بۆ ئەوەی تیۆری دابڕێژێت، بەڵکو وەک “مرۆڤێکی ئاسایی” بیر دەکاتەوە؛ مرۆڤێک کە ئازار دەچێژێت، دەکەوێت، هەڵدەستێتەوە و لەژێر کاریگەریی ڕاستەوخۆی هەستەکانیدا مەرەکەبی قەڵەمەکەی دەگرێتەوە.

ئەزموونی ژیان لای میران، تەنها یادەوەرییەکی تێپەڕ نییە، بەڵکو “کەرەستەی خاو”ی نووسینەکانییەتی. ژیان بۆ ئەو وەک کانگایەکە؛ هەموو ساتێک، هەموو برینێک و هەموو دیمەنێک، پارچە بەردێکن کە نووسەر وەک پەیکەرتاشێک دەیانخاتە بەر چەکوشی وشە و فۆرمێکی هونەرییان پێ دەبەخشێت. نووسین لای ئەو بریتییە لە “ژیانەوەی ئەزموون” (Lived Experience)؛ واتە گۆڕینی ئەوەی بەسەریهاتووە بۆ ئەوەی دەنووسرێتەوە.

ئەم تێڕوانینە قووڵە ڕەگ و ڕیشەی لە قۆناغی منداڵییەوە داکوتاوە. میران هەر لە سەرەتاوە خاوەنی “نیگایەکی دیاردەناسانە” (Phenomenological Gaze)  بووە؛ منداڵێک کە بە سەرسامییەوە لە ڕەوشت و هەڵسوکەوتی ئەوانی دی وردبۆتەوە، وەک ئەوەی هەر مرۆڤێک کتێبێکی کراوە بێت و ئەو بیخوێنێتەوە. چاوەکانی ئەو تەنها ڕووداوەکانیان تۆمار نەکردووە، بەڵکو سەرقاڵی هەڵهێنجانی جوانییەکانی سروشت بوون؛ لە ڕەنگەکان، لە فۆرمە جیاوازەکان و لەو هارمۆنیایەی لەنێوان مرۆڤ و ژینگەدا هەیە.

ئەم وردبینییە وایکردووە کە ڕووداوەکان تەنها بەسەریدا تێنەپەڕن، بەڵکو “ئاسەوار” (Trace) لەسەر خەیاڵدانی بەجێ بهێڵن. ئەو ئاسەوارانە لە ناخیدا کەڵەکە بوون و ئێستا لە فۆرمی هونەریدا تەقیونەتەوە. بۆ میران، نووسین هونەرێکە سنوورەکان دەبەزێنێت؛ تێکەڵەیەکە لە نیگارکێشان بە وشە و ئەندازیاریی ڕۆح. کاتێک دەنووسێت، ئەو خەیاڵەی کە بە ڕووداوەکان بریندار یان دەوڵەمەند بووە، دەگۆڕێت بۆ دەقێکی ئەدەبی. لێرەدا نووسین دەبێتە پردێک لەنێوان “ئەوی بینراو” و “ئەوی نووسراو”، لەنێوان واقیعی بەرجەستە و خەیاڵی داڕێژراو.

بەم شێوەیە، هەر چیرۆکێکی میران ئەبراهام، پارچەیەکە لە ڕۆحی خۆی، کە بە بەرگی هونەر و بە زمانی هەموو فۆرمەکان، پێشکەشی خوێنەری دەکاتەوە.